TANZİMAT EDEBİYATI ~ Netfikir.net
AnasayfailetisimbilgiRSSBlogSiteForum

26 Ağustos 2011

TANZİMAT EDEBİYATI

Tanzimat Edebiyatı (1860 - 1896 )

Tanzimat ve ondan sonra gelen yeniliklerle edebi ve fikir hayatımız , Batı ile tanıştı.1860 yılında Tercüman-ı Ahval gazetesi yayımlanmaya başlanır, ki bu aynı zamanda Tanzimat edebiyatının da başlangıcıdır. Bu dönemde edebiyatımızda birçok yenilik olmuştur.Bunlar :


1)ROMAN - HİKAYE

Türk edebiyatı romanla ilk defa Yusuf Kamil Paşa’nın Fenelon’den çevirdiği Telemaque (telemak)tercümesiyle karşılaşır.İlk yerli roman ise 1872 yılında Şemsettin Sami tarafından Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat’tır. İlk hikaye ise Ahmet Mithat Efendi’nin Letaif-i Rivayet isimli eseridir.


2)TİYATRO

Yayınlanan ilk tiyatro eseri Şinasi’nin yazdığı Şair Evlenmesi’dir. İki perdelik bir piyestir. Bu eserde görücü usulüyle evlenmeyi yerer. Şinasi eseri yazarken meddah geleneğinden yararlanmıştır.


GELENEKSEL TÜRK TİYATROSU

A)KARAGÖZ


*Bir kukla oyunudur, eğlendirme amacı taşır.

*Oyunun bel kemiğini Karagöz adlı cahil biriyle , Hacivat adlı bilgili geçinen biri arasındaki diyaloga dayanır.

*Klişeleşmiş bölümleri vardır.

*Kuklayı oynatan kişi , konuşmaları tek başına yapar.


B)ORTAOYUNU

*Şehir meydanlarında ya da kendileri için hazırlanan yerlerde Pişekar ,Kavuklu ,Zenne gibi sabit tiplerle oynanan güldürü amaçlı seyirlik oyundur.

*Oyunun bel kemiğini şive taklitleri oluşturur.

*Metinsiz ,suflörsüz bir oyundur.


C)MEDDAH

*Tek kişilik bir oyundur.yüksekçe bir yere çıkan meddah ,değişik şivelerle konuşarak anlattığı bir olayla güldürü oluşturur.


3)GAZETE

*İlk defa gazete 1831 yılında çıkarılan Takvim-i Vekayi’dir.bu resmi bir gazetedir.

*Ceride-i Havadis yarı resmi bir gazete olup 1840 'ta İngiliz William Churchill tarafından çıkarılmıştır.

*1860’ta Agah efendi ile Şinasi ‘nin birlikte çıkardıkları Tercüman-ı Ahval ‘dir.bu Türklerin çıkardığı ilk sivil gazetedir.

*1862 de Şinasi Tasvir-i efkar gazetesini tek başına çıkarır.Bir müddet sonra Namık Kemal tarafından yönetilmeye başlanır.

*Bu gazetelerin dışında Muhbir (1866),Hürriyet (1867),Basiret (1869),İbret (1871) gibi gazeteler de çıkarılmıştır.


TANZİMAT EDEBİYATININ BİRİNCİ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

*Sanat toplum içindir  görüşü benimsenmiştir.ve bu doğrultuda eserler verilmiştir.

*Dilde sadeleşmeyi ,ölçüde heceyi savundular ; ama uygulamadılar.

*Fransız edebiyatından etkilendiler(veremli olma , hastalıklı oluş,duygusallık)

*Divan edebiyatını eleştirdiler.Halk edebiyatını savundular ;ama uygulamadılar.

*Şiirde estetik güzellik değil içerik ön plana çıkmıştır.

*Edebiyatı fikirlerini aktarmak için bir araç olarak görürler.

*Önceki şiirimizde bulunmayan vatan ,millet hak , hukuk ,hürriyet ve meşrutiyet gibi kavramları şiire taşımışlardır.

*Eski nazım şekilleriyle yeni kavram ve duyguları işlemişlerdir.

*Tiyatro ,roman ,hikaye ,makale ve eleştiri gibi yazı türleri bu dönemde edebiyatımıza girmiştir.

*Noktalama işaretleri ilk defa bu dönemde kullanılmıştır.

*Bu dönem sanatçıları ,edebiyatın yanında siyasetle de ilgilenmiştir.


BU DÖNEM ROMANININ ÖZELLİKLERİ
*Roman tekniği bakımından zayıftır.

*Uzun tasvirlere ve beklenmedik tesadüflere yer verilir.

*Zaman zaman romanın akışı durdurularak okuyucuya bilgi verilir.

*Romanlarda ,cariyelik kurumunun kötülüğü ve yanlış batılılaşma işlenmiştir.

*Kişiler tek yanlı ele alınır,iyiler ödüllendirilir ve kötüler cezalandırılır.

*Konular günlük hayattan ve tarihten alınır.


BİRİNCİ DÖNEM SANATÇILARI

ŞİNASİ (1826_1871)

*Yeniliğin öncüsüdür.

*Tercüman-ı ahval ve Tasvir-i Efkar gazetelerini çıkarmıştır.

*İlk makaleyi yazmıştır.(Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi)

*Şiirlerinde konu birliğine ve bütün güzelliğine önem vermiştir.

*Kısa cümleli ,yeni görüşlere örgülü bir nesir yapısı meydana getirmiştir.

*Düşüncelerini yalın ve açık bir anlatımla söyler.

*Konuşma dilini ,yazı dili haline getirmeye çalışmıştır.

*Şiirlerinde aruz ölçüsü kullanmıştır.

*Noktalama işaretlerini ilk defa kullanmıştır.

Eserleri :La fonteine den fabları tercüme etmiştir.Tercümelerini Tercüme-i Manzume isimli eserlerine toplamıştır.

Atasözlerini derlediği Durub-u Emsal –i Osmaniye

Şiirleri :Müntebat-ı Eş’ar ,Divan-ı Şinasi

Batılı anlamda ilk tiyatro :Şair evlenmesidir.


ZİYA PAŞA (1829_1880)

*Doğu kültürüyle yetişmiş ,sonradan batıya yönelmiştir.

*Fikirleriyle yenilikçidir,şiirlerini divan şiiri üslubuyla yazmıştır.

*Edebi yönüyle eskiye bağlıdır.

*Şiir ve İnşa isimli makalesinde halk şiirinin bizim gerçek şiirimiz olduğunu ,yazı dilimizin halkın konuşma dili temel almasını savunur.

*Sade dil savunur,fakat Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalarla yüklü bir dil kullanılmıştır.

*Harabat isimli divan şiiri antolojisinde Şiir ve İnşa makalesindeki fikirlerinin tam tersini söyler.

*Terci-i Bent ve Terkib-i Bentleriyle ünlüdür.

*Atasözü haline gelmiş veciz sözleri de vardır.

Eserleri:Eş’ar –i Ziya ,Külliyat-ı Ziya Zafername:Hiciv türünde kasideleri var,Ali paşayı yermek için yazmıştır.

Defter-i Amal :Hatıra türü yazılarını toplar.

Rüya :Nesir olarak yazılmıştır.


NAMIK KEMAL (1840_1888)

*Vatan şairi olarak tanınır.

*Vatan ,millet ,hürriyet ve adalet konularını işlemiştir.

*Mecazlardan ,manzumlardan arınmış bir şiir dili vardır.

*Bütün edebiyat türlerinde eser vermiştir.

*Tiyatro ona göre bir eğlence değil edebi bir okuldur

*Tiyatro ile ilgili görüşlerini Celalettin Harzemşah isimli yapıtının önsözünde açıklamıştır.

Eserleri:

Tiyatroları :Vatan Yahut Silistre ,Akif Bey , Zavallı Çocuk ,Gülnihal ,Kara Bela , Celalettin Harzemşah isimli divan şiiri antolojisine karşı yazılmıştır.

Tarih alanında ve İslam dini ile ilgili eserler olarak : Renan Mudafanamesi , Kanije Kalesi ve Osmanlı tarihi

Biyografileri de vardır.

İlk edebi roman yazmıştır. İntibah eser Son Pişmanlık adıyla Magosa da yazılmıştır.Eserin diğer bir adıda Sergüzeşt-i Ali Bey’dir.

İlk tarihi roman yazarıdır.Cezmi tarihi bir olayı anlatır.II.Selim zamanında İranlılarla yapılan bir savaşın anlatıldığı romanda roman kahramanı Cezmi vatansever bir askerdir.Romanda onun başından geçen olaylar anlatılır.


ŞEMSETTİN SAMİ (1850_1904)

*İlk roman yazarıdır.Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat.Romanda kölelik ve cariyelik konusunu ele almıştır.

*Kamus-ı Türki isimli sözlük yazarıdır.bu sözlüklerin yanında Kamus-ı alem , Kamus –ı Fransevi isimli sözlüklerin de yazarıdır.

Victor Hugo ‘nun sefillerini çavirmiştir.

Robenson Cruzoe ‘u da tercüme edilmiştir.


AHMET MİTHAT EFENDİ (1844_1912)

*Asıl gayesi halkı ,yetiştirmek ve bilgilendirmektir.

*Edebiyat ,tarih,coğrafya ,ziraat ve iktisat alanında otuz altısı roman olmak üzere iki yüze yakın eser vardır.

*Bazı tiyatro denemeleri yapmışsa da pek başarılı olamamıştır.

*Dili sade ve düzgündür.

*Halka okuma zevkini aşılamıştır.

*Romanları teknik yönden kusurludur.

*Romanın akışını keserek uzun uzun açıklamalar yapar,bilgi verir.

Eserleri:Bazı romanları: Felatun Bey'le Rakım Efendi, Hasan Mellah, Hüseyin Fellah, Yeniçeriler, Paris'te Bir Türk Kızı

Hikaye türünün ilk örneği sayılan Letaif –i Rivayat isimli hikaye kitabıdır.


AHMET VEFİK PAŞA (1823_1891)

*Milliyetçilik ve Türkçülük fikirlerinin savunucusudur.

*Tiyatro alanındaki çalışmaları ile ünlüdür.

*Halkı tiyatroya alıştırmıştır.Bunun içinde Bursa da bir tiyatro yaptırmıştır.

*Tarih ve dil sahasında önemli eseri Lehçe-i Osmani

*Seçere-i Türki adlı eseri Osmanlıca’ya çevirmiştir.

*Tarih eserleri: Fezleke –i Tarih-i Osmani , Hikmet-i Tarih,

*Moliere’nın hemen hemen bütün eserlerini tercüme etmiştir.


0 YORUM:

:)) ;)) ;;) :D ;) :p :(( :) :( :X =(( :-o :-/ :-* :| 8-} :)] ~x( :-t b-( :-L x( =))

Yorum Gönder

NetFikir.Net Size İnternetten En Güvenilir ve En Pratik Bilgileri Sunmak İçin Düzenlenmiş Bir Web Platformudur. İstek, Öneri ve Eleştirilerinizi Hiç Çekinmeden İfade Edebilir, Sizde Sitemizde Yazar Olabilirsiniz. Ücretsiz Sizinde Bir Web Siteniz Olsun! Web Sitenizin Olmasını İstiyorsanız veya NetFikir Ailesine Katılarak Sizde Yazar Olmak İstiyorsanız Bu Alanımızdan Görüşlerinizi Yazarak Bize Ulaştırabilirsiniz. Güzel Yorumlarınızı Bekliyoruz!



Netfikir.net Size ve Tüm Sevdiklerinize İyi Günler Diler...

 

Ana Sayfa | Bilgisayar | Genel | İnternet | Oyun Ve Eğlence | Tv,Müzik Ve Sinema

Netfikir.net |Copyright 2009 Design by pORDOwoLL | Sponsor : Google.Com
Rating , 10 out of 10 based on 250 ratings